DIY • Ikea hack pax kast op maat

Het samenstellen van een op maat gemaakte IKEA PAX kast kan een lonende ervaring zijn, vooral als je ervoor kiest om de ombouw en kastdeuren zelf te maken. Met de juiste planning en tools, kun je een unieke en functionele opbergoplossing creëren die perfect past bij jouw stijl en ruimte. In deze gids leg ik je stap voor stap uit hoe je zelf een ingebouwde kast maakt met basiselementen van IKEA PAX en zelf zorgt voor de afwerking zoals DIY kastdeuren en een zijpaneel op maat, van de voorbereiding tot de uiteindelijke montage.

P.S. in 2 van de 3 kinderkamers kozen we voor maatwerk kasten: in 1 van de kinderkamers werkten we een nis weg achter de kleerkast en in de andere kinderkamer moest elke centimeter optimaal benut worden zodat er ook ruimte was voor een DIY zwevend bureau. Voor deze slaapkamer daarentegen kan dit wel gewoon met de basis IKEA PAX elementen van 100x58x236 cm, dus ga ik hier gewoon lekker zelf mee aan de slag. Ik hou van een goede DIY, very satisfying!

STAP 1: Voorbereiding

• 2x IKEA PAX 100 x 58 x 236 cm: +/_ €470 bij iKEA
  • 6x grote schuiven
  • 4x legplank
  • 2x kledingroede
• 4x scharnieren IKEA komplement (in totaal dus 16 stuks)
• MDF lakdraagfolie 18 mm: +/_ €240 in de plaatselijke zagerij (incl. boekenkast)
  • 4x kastdeuren: 235,8 x 49,5 cm
  • Paslat bovenaan: 199,6 x 3 cm
  • Zijpaneel: 239,5 x 61 cm (58 cm kast + 1,8 cm deur + 1,2 cm plint)
• Boekenkast MDF lakdraagfolie 18 mm
  • 2x zijkant: 239,4 x 31 cm
  • 1x achterkant: 239,4 x 31,6 cm
  • 2x boven- en onderkant: 28 x 31 cm (breed x diep)
  • 5x legplanken: 27,8 x 30 cm (breed x diep)
  • Legplankdragers 20x (+ boormal om alles mooi op dezelfde afstand te kunnen plaatsen)
  • Houtboor 3 mm om de gaatjes voor de legplankdragers voor te boren
• Forstnerboor 35 mm
• Houtboor 5 mm
• Houtlijm en water (of randsealer)
• Decoupeerzaag
• Accuschroefboormachine
• 2 lijmklemmen
• 2 (goedkope) handgrepen

Ik maakte met de tool van ikea een indeling van hoe ik de kasten wilde hebben, en met een lasermeter mat ik de hoogte van vloer tot plafond op op verschillende plaatsen. Op sommige plaatsen was dat 240 cm, op andere plaatsen was dat iets minder, dus ging ik uit van de kleinste hoogte, 239,7 cm, zodat de kast goed zou passen en de deuren goed open en dicht kunnen.

Voor de deuren van de kast te maken ga ik langs bij de plaatselijke zagerij (bij mij is dat Van den Nest in Hofstade) en laat ik de 18mm MDF panelen mooi op de exacte maat zagen.

STAP 2: Kastdeur hoogte bepalen

Ik wil het mezelf niet al té moeilijk maken, en wil dus dat de plaats van de scharnieren van de standaard IKEA PAX kastdeur aangehouden wordt bij mijn op maat gemaakte kastdeuren. Ik vond de afmetingen voor de afstand van de scharnieren voor de standaard IKEA PAX kastdeuren terug op het internet, dus nu wil ik berekenen op welke afstand deze moeten komen bij mijn DIY (langere) deuren. Om deze afstand te berekenen, ga ik als volgt te werk: de standaard IKEA PAX deuren zijn 229,4 cm hoog. Aangezien een pax element 236,4 cm hoog is, weet je dat er onderaan nog 7 cm over is: dat is de hoogte van de plint van het pax element onderaan. Het ziet er natuurlijk veel ‘chiquer’ uit als je die plint kan verbergen. Vandaar dat ik graag zélf de deuren maak en ze precies passen in mijn ruimte.

• 239,7 cm – hoogte tussen vloer en plafond
• 236,4 cm – hoogte van de IKEA PAX elementen
• Voor kamerhoge kastdeuren hou ik een afstand aan van 2,1 cm onder het plafond en 1,8 cm boven de vloer. 1,8 cm is de dikte van de MDF waar ik mee zal werken. Ik maak tussen de kleerkast en de muur nog een smalle boekenkast en de basis van die boekenkast zal 1,8 cm hoog zijn. Het mooiste zal dus zijn dat de kastdeuren op dezelfde hoogte starten, vandaar dat ik ze 1,8 cm boven de grond zal laten komen. Als je niet met een boekenkast werkt en plafondhoge deuren wil, kan je ook 1 cm boven de grond aanhouden als afmeting.
• Dat betekent dat de hoogte van mijn kastdeuren als volgt is: 239,7 cm (plafondhoogte) – 2,1 cm (onder plafond) – 1,8 cm (boven de vloer) = 235,8 cm. Deze hoogte is meteen ook de binnenmaat van mijn boekenkast, zodat dit allemaal mooi op elkaar aansluit.

De totale hoogte van mijn kastdeuren is 235,8 cm (zoals hierboven berekend). Als je weet dat de basis IKEA PAX kastdeur 7cm boven de grond komt en 229,4 cm hoog is, moet ik de onderkant van de deur met 5,2 cm verlengen (7 cm plint van de kast – 1,8 cm ‘zweven’ boven de grond = 5,2 cm): 229,4 cm + 5,2 cm = 234,6 cm. Aan de bovenkant komt er dan logischerwijze 235,8 cm – 234,6 cm = 1,2 cm bij, omdat ik wil dat de totale hoogte van de kastdeuren die ik ga maken 235,8 cm hoog is. Het is belangrijk om deze berekening te maken en dus te weten hoeveel cm er aan de boven- en onderkant bijkomt, zodat je in de volgende stap de juiste afstand van de scharnieren voor jouw DIY kastdeuren kan bepalen.

• Ikea pax kastdeur: 229,4 cm
• Mijn DIY kastdeur: 235,8 cm
• Bovenkant van de kastdeur verlengen met 1,2 cm
• Onderkant van de kastdeur verlengen met 5,2 cm

STAP 3: Lakken in kleur

• Kleur verf: Charming D-12 / IG CH D-12 (via Gamma)
• MDF met lakdraagfolie 18mm

Ik kies voor MDF met lakdraagfolie, zodat de buiten- en binnenkant makkelijk te verven zijn. De kopse kanten zijn niet afgewerkt met folie. MDF heeft een erg zuigende werking, dus een tip om de kopse kanten voor te bereiden op het lakken: meng houtlijm en water en smeer dit op de kopse kanten. Schuur eens (korrel 180), nog eens kopse kanten insmeren, nog eens schuren en nadien 2 keer lakken. Zo zien de kopse kanten er nadien helemaal prima uit! Er bestaan ook kant-en-klare producten zoals randsealer, dat heb ik gebruikt. 😉 Het beste is wel nog altijd eens te schuren tussen de 2 lagen randsealer door. Alles werd geverfd met matte keukenkastjes verf van Histor in kleurtje “Charming D-12 / IG CH D-12”, gekozen via een kleurstaaltje bij Gamma en de verf dus ook daar gekocht.

STAP 4: Afstand scharnieren

In deze stap wordt een overzicht gegeven van enerzijds de bestaande afmetingen voor de scharnieren van deuren met exact dezelfde afmetingen als die van IKEA PAX (voor basiselementen van 236 cm hoog), en anderzijds de aangepaste afmetingen voor de scharnieren/kastdeuren die ik op maat van mijn ruimte ga maken, zodat ze passen op de bestaande basiselementen van IKEA PAX van 236 cm hoog. Als je zelf aan de slag gaat kan je aan de hand van onderstaande info zelf kastdeuren op maat maken voor je IKEA PAX kasten.

• Een boring van een scharnier (Blum) bestaat uit een gat van 35mm diameter dat je maakt met een Forstner boor en 2 kleinere gaten van 5 mm diameter. De diepte is 13 mm.
• 35 mm diameter met forstner boor: center op 22,5 mm van de zijkant.
• 5 mm gat boven en onder op 22,5 mm van het middelpunt van het gat van 35mm en 32 mm afstand van de zijkant.

4.1 Afstand scharnieren KASTdeuren IKEA PAX 236 CM

• center van de bovenste scharnier op 123 mm van de bovenkant van de deur
• center van de 2de bovenste scharnier staat op 1051 mm van de bovenkant van de deur
• center van de onderste scharnier staat op 123 mm van de onderkant van de deur
• center van de 2de onderste scharnier staat op 1051 mm van de onderkant van de deur

De standaard afmetingen van de 4 scharnieren die nodig zijn voor de deuren van de grote Ikea pax kasten van 236 cm hoog en 50 cm breed. De afmetingen van deze deuren zijn 2294 x 495 x 18 mm. De 2 bovenste scharnieren staan op dezelfde afstand van de bovenkant van de kastdeur als de 2 onderste scharnieren van de onderkant van de kastdeur:

4.2 Afstand scharnieren berekenen voor DIY kastdeuren die passen op IKEA PAX 236 cm

De afmetingen van mijn op maat gemaakte, kamerhoge kastdeuren zijn 2358 x 495 x 18 mm. Zoals in stap 2 uitgelegd, verleng ik mijn deuren onderaan met 52 mm en bovenaan met 12 mm tov een standaard IKEA PAX kastdeur. Dat betekent dat de afstand voor de scharnieren – als ik wil dat ze exact overeenkomen met de plaats van de scharnieren van de standaard IKEA PAX kastdeuren – van mijn op maat gemaakte kastdeuren de volgende zijn:

• center van de bovenste scharnier op 135 mm van de bovenkant van de deur (123 mm + 12 mm)
• center van de 2de bovenste scharnier staat op 1063 mm van de bovenkant van de deur (1051 mm + 12 mm)
• center van de onderste scharnier staat op 175 mm van de onderkant van de deur (123 mm + 52 mm)
• center van de 2de onderste scharnier staat op 1103 mm van de onderkant van de deur (1051 mm + 52 mm)

Als je de scharnieren boort, let er dan op dat je 2 linker- en 2 rechterdeuren hebt. Zoals je kan zien op de tekening hierboven moeten de boringen voor de 2 linkerdeuren aan de rechterkant geboord worden, en de boringen voor de 2 rechterdeuren moeten aan de linkerkant geboord worden. Vergis je niet, en kleef eventueel verwijderbare etiketten op de deur, zodat je weet welke deur het is en wat de boven/onderkant is.

STAP 5: Montage

5.1 Boekenkast

• Achterkant: 239,4 x 31,6 cm
• Zijkanten: 239,4 x 31 cm (2 stuks)
• Boven- en onderkant: 28 x 31 cm (breed x diep)
• Legplanken: 27,8 x 30 cm (breed x diep)

Ik kies voor een smalle hoge kast: 28cm breed (binnenmaat) en 30 cm diep. Ik wil dat de legplanken 1 cm in de kast zitten, dus ik maak de buitenmaat van de kast 31 cm diep. De breedte wil ik 28 cm hebben, dus de buitenmaat wordt dan 28 + 1,8 + 1,8 = 31,6 cm. Voor de legplanken hou ik rekening met een speling van 1 mm aan weerszijden: 28 cm – 2 mm = 27,8 cm breed en 30 cm diep.

Ik wil dat de voorkant van de boekenkast gelijk komt met de deuren van de kleerkast. De kleerkast is 58 cm diep + 1,8 cm deur. De voorkant van de boekenkast moet dus op 59,8 cm van de plint komen – en de achterkant vanzelfsprekend op 27 cm (59,8 – 31 diepte boekenkast – 1,8 dikte achterkant boekenkast = 27 cm).

De zijkanten van de boekenkast boor ik eerst voor met ondiepe gaatjes (net zo diep als nodig is voor de legplankdragers), zodat de legplankdragers nadien in deze gaatjes kunnen komen en je snel de legplankjes kan bevestigen. Op de 2 zijkanten boor ik gaatjes op gelijke hoogte (en ik label de boven en onderkant van de kast, zodat ik me zeker niet kan vergissen). De achterkant van de boekenkast boor ik ook voor met verschillende gaatjes, zodat het nadien makkelijk is om de achterkant vast te maken met schroeven aan de zijkanten van de boekenkast.

Om de boekenkast in elkaar te zetten schroef je eerst 1 zijkant vast met de boven- en onderkant. Daarna schroef je de 2de zijkant vast en dan ook de achterkant. Dit doe je met 2 personen en je zet de kast rechtop (niet liggend op de grond), anders krijg je de kast bijna onmogelijk nog recht.

Plaats de boekenkast met de rechterkant vlak tegen de muur (daarvoor moet je misschien eerst een stuk plint verwijderen zoals mij) en op de juiste afstand van de achterwand. Zet nadien 1 van de IKEA kasten naast de boekenkast, en schroef je boekenkast vast via de binnenkant van de IKEA kast. Zorg dat de voorkant van de boekenkast 18 mm voor de voorkant van de kleerkast uitsteekt. Straks komen er nog deurtjes op de kleerkast van 18 mm dik, en ik wil dat de deurtjes van de kleerkast en de boekenkast mooi vlak zijn aan de voorkant.

5.2 Kleerkast

Volg de montage-instructies van IKEA om de basiselementen van de PAX kast in elkaar te zetten. Zorg ervoor dat alles stevig en waterpas staat. Gebruik lijmklemmen om de kasten perfect op elkaar te laten aansluiten en schroef ze vast zoals in de handleiding van IKEA staat.

Aan de vrijstaande zijkant van de kast (in mijn geval de linkerkant) werken we de kast in de volgende stap af met een zijpaneel.

STAP 6: paslat bovenaan en zijpaneel

Eens de kast – zonder deuren – gemonteerd is, werk ik de bovenkant af met de paslat, en de vrijstaande zijkant met het zijpaneel.

6.1 paslat bovenaan

• Paslat bovenaan: 199,6 x 3 cm

De paslat bovenaan zorgt voor een nette afwerking van je ingemaakte kast. Aan de linkerkant komt nog het zijpaneel volledig tot aan het plafond, en aan de rechterkant staat de boekenkast (die iets hoger komt dan de kleerkast). De paslat moet mooi passen tussen het zijpaneel en de boekenkast. De lengte van de kleerkast is 199,8 cm, en daar trek ik aan weerszijden 1 mm af, zodat de paslat er makkelijk tussen past: 199,6 x 3 cm.

Doe wat dotjes witte lijm/kit op de bovenkant van de kast, en schuif de paslat mooi in de opening tussen de kast en het plafond. Zorg dat de voorkant van de kast (zonder deuren) perfect gelijk komt met de paslat en laat de lijm even drogen. Ik gebruikte nog 2 spietjes tussen het plafond en de paslat, zodat die goed geklemd werd.

6.2 zijpaneel

• Zijpaneel: 239,5 x 61 cm (58 cm binnenkant kast + 1,8 cm deur + 1,2 cm dikte plint)
• Stukje uitzagen dat over de plint past: 12 x 68 mm in mijn geval

Nu is er enkel aan de linkerkant van de kast nog geen mooie afwerking. Daarvoor kocht ik bij de houthandel ook een zijpaneel op maat in hetzelfde materiaal (18 mm MDF lakdraagfolie). Zaag uit dit paneel aan de linker onderkant een stuk van 12 mm breed en 68 mm hoog – of pas deze afmetingen aan naargelang de dikte en hoogte van jouw plint). Zet het paneel voorzichtig tegen de linkerzijkant van de kast, laat aansluiten tegen de muur, en schroef langs de binnenkant van de kast vast.

STAP 7: Deuren monteren

Dit moet je met 2 personen doen. De bovenste scharnier moet in gat 3 en 4 van de rijboring bevestigd worden. Onderaan is dat hetzelfde: de onderste scharnier moet in het 3de en 4de gat van onder bevestigd worden. De andere 2 scharnieren in het midden komen als je goed gemeten hebt perfect overeen met gaten van de rijboring in de ikea pax kast, en kan je ook vastschroeven. Doe dit voor alle 4 de deuren.

Nadien monteer je nog de handvaten en dan ben je helemaal klaar! Ik heb de onderkant van mijn handvaten op 90 cm van de grond gezet (dezelfde hoogte bij ons als de deurkrukken en schakelaars). Ik gebruik een laser om alles mooi op dezelfde hoogte te kunnen bevestigen. Teken eerst de gaatjes af voor je handvaten, nadien boor je (ondiep) voor met een 2 mm boortje, zodat je erna makkelijk de vijzen kan indraaien en het handvat kan bevestigen met een schroevendraaier.

RESULTAAT

Ik ben heel blij met het uiteindelijke resultaat! In totaal gaven we minder dan €750 uit voor een op maat gemaakte kleerkast van 2 m breed en boekenkast van 30 cm.

Ga je zelf ook aan de slag met Ikea PAX kasten en heb je vragen? Stel ze hieronder in de comments en dan antwoord ik met veel plezier.

Liefs,
Anneleen